Even a brick wants to be something

In this project, a modest material like bricks are presented in a universal design language, meticulously uttered to express AUAA’s cultural legacy, connections, and sentiments it has formed with Thai people over the years.

Text: Kullaphut Seneevong Na Ayudhaya
Photo: Wideopenstudio

เมื่อไม่นานมานี้ อาคารสมาคมนักเรียนเก่า ไทย-สหรัฐอเมริกา ในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้ถูกก่อสร้างขึ้นริมถนนราชดำริ ด้วยความโดดเด่นทางสถาปัตยกรรม การเลือกใช้วัสดุและรูปทรงเรขาคณิตที่น่าสนใจ ส่งผลให้อาคารหลังนี้กลายเป็นอาคารกึ่งสาธารณะหลังสำคัญ กลางพื้นที่ทำเลทองของย่านพาณิชยกรรม ซึ่งแวดล้อมไปด้วยคอนโดมิเนียม ตึกสูงระฟ้า สนามม้า และสวนสาธารณะขนาดใหญ่ โจทย์ใหญ่ที่สำคัญนี้ เป็นความท้าทายที่สำคัญยิ่งซึ่งทีมผู้ออกแบบจาก EAST Architects ต้องพัฒนาโครงการภายใต้ข้อจำกัดนานัปการ เพื่อให้ได้สถาปัตยกรรมที่รองรับตามความต้องการของสมาคม ในการเป็นอาคารสำหรับรองรับกิจกรรมต่างๆของโรงเรียนสอนภาษาที่เปิดดำเนินการมากว่า 69 ปี สถาปัตยกรรมแห่งใหม่นี้จึงต้องบรรจุเอาความทรงจำความผูกพันที่มีต่อสถาบันแห่งนี้เข้าไว้ด้วยกัน

โครงการนี้ผ่านระยะเวลาการพัฒนาออกแบบ และก่อสร้างมาร่วม 10 ปี เป็นสิบปีที่ทีมผู้ออกแบบได้เสนอแนวทางการออกแบบต่อตัวสถาปัตยกรรมหลายทางเลือก ไม่ว่าจะในรูปแบบของคอนกรีตเสริมเหล็ก กระจก ฯลฯ จนคณะกรรมการตัดสินใจใช้อิฐเป็นวัสดุก่อสร้างหลักของตัวอาคารในที่สุด ซึ่งอิฐเป็นวัสดุที่มีความสำคัญทั้งในเชิงการออกแบบและมีนัยยะทางวัฒนธรรม เนื่องจากอิฐถูกใช้ในการก่อสร้างสถาปัตยกรรมพื้นฐานซึ่งปรากฏผ่านงานสถาปัตยกรรมไทยประเพณี และงานสถาปัตยกรรมร่วมสมัยในบริบทสากล เป็นวัสดุที่เชื่อมโยงความเป็นตะวันออกและความเป็นตะวันตกเข้าด้วยกัน ในมิตินี้อิฐจึงทำหน้าที่เป็นภาษาสื่อกลางที่ผู้ออกแบบเลือกนำมาใช้เชื่อมโยงมรดกทางวัฒนธรรม ประสานความรู้สึกของผู้ใช้สถาปัตยกรรม ภายใต้ร่มสำคัญคืออาคารของสมาคม

มุมมองภายนอกด้านหน้าอาคาร
Photo: Wideopen Studio

“เราออกแบบตั้งแต่การวางผังแม่บท (Master Plan) ไปจนถึงการออกแบบสถาปัตยกรรม และการตกแต่งภายใน ซึ่งเป็นเรื่องที่ยากและท้าทายมากในการสร้างความสมดุลระหว่างความเป็นอาคารกึ่งสาธารณะกับความเป็นส่วนตัว (Privacy) ที่ต้องรักษาเอาไว้ภายในโครงการ ดังนั้นในมิตินี้อิฐจึงถูกนำมาใช้ เพราะการใช้อิฐก่อสามารถสร้างรูปแบบของช่องเปิดในส่วนที่เราต้องการ ในขณะเดียวกันช่วยสร้างการปิดล้อมในส่วนที่เราต้องการสร้างพื้นที่ปิดล้อม (Courtyard) ในพื้นที่ภายใน”

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ พิรัส พัชรเศวต และ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ สยาณี วิโรจน์รัตน์ สถาปนิกจาก EAST Architects ผู้ออกแบบสำคัญในทีมได้ให้ความเห็นต่อลักษณะสำคัญของสมดุลระหว่าง ความเป็นสาธารณะและความเป็นส่วนซึ่งเป็นนัยยะที่สำคัญของงานออกแบบโครงการนี้

สิ่งที่สำคัญของอาคารคือลำดับของการเข้าถึงพื้นที่ (Sequence) ซึ่งเป็นการเชื่อมโยงการเข้าถึงตั้งแต่ในส่วนแรกของการเข้าถึงอาคาร ผ่านรูปแบบของซุ้มโค้งขนาดใหญ่ (Arch) ที่ทำหน้าที่เชื้อเชิญระหว่างพื้นที่ภายนอกจากทางเข้าติดถนนราชดำริ เข้ามาสู่พื้นที่ภายในอาคาร ในส่วนนี้ทีมออกแบบได้พัฒนารูปแบบจนสรุปได้ว่าเป็นการใช้ซุ้มโค้ง ซึ่งเป็นองค์ประกอบอาคารที่สร้างความโดดเด่น ไปพร้อมกับการสร้างความดึงดูดให้กับตัวอาคารไปพร้อมกัน ถัดมาจากซุ้มโค้งของตัวอาคารคือบันไดกว้างที่นำเข้าไปสู่ส่วนโถงขนาดใหญ่ที่มีการระบายความร้อนแบบ Passive ในจุดนี้เองทีมผู้ออกแบบได้ใช้เทคนิคของการถ่ายเทความร้อนภายในอาคาร ‘Natural Ventilation’ เพื่อสร้างสภาวะน่าสบายให้เกิดขึ้นในอาคารทุกส่วน เนื่องจากตามเป้าประสงค์ของการเป็นอาคารกึ่งสาธารณะจำเป็นต้องคิดในเชิงการดูแลรักษาอาคาร ซึ่งไม่สามารถติดเครื่องปรับอากาศทั้งอาคารได้ การออกแบบที่อาศัยการระบายความร้อนโดยธรรมชาติจึงเป็นหัวใจสำคัญของการออกแบบ ตัวอาคารมีทั้งหมด 7 ชั้น มีส่วนจอดรถใต้ดินแบบ Smart Parking 2 ชั้น และพื้นที่ดาดฟ้า มีพื้นที่ของโรงเรียนสอนภาษา พื้นที่สำนักงาน พื้นที่ของสมาคมศิษย์เก่า AUA พื้นที่ให้เช่า และส่วนหอประชุม ขนาด 220 ที่นั่ง

ซุ้งโค้งทางเข้าอาคาร
Photo: Wideopen Studio
ทัศนียภาพภายนอกจากมุมมองฝั่งถนนราชดำริ
Photo: Wideopen Studio

“นอกจากนี้การเลือกใช้อิฐยังตอบสนองต่อข้อจำกัดในเรื่องของงบประมาณ และระยะเวลาในการก่อสร้างอีกด้วย ซึ่งเราได้พัฒนาเป็นงานวิจัยในรูปแบบของการก่อสร้าง”

ทีมผู้ออกแบบได้อธิบายถึงการเรียนรู้ ระหว่างการพัฒนาโครงการ ด้วยความที่ทั้งสองท่านเป็นอาจารย์ภาควิชาสถาปัตยกรรมศาสตร์ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จึงได้ใช้โครงการนี้เป็นเครื่องมือในการเรียนรู้ การทดลองวัสดุและโครงสร้างทางสถาปัตยกรรม ซึ่งในตัวโครงการได้สร้างรูปแบบของการก่ออิฐทั้งภายนอกและภายในทั้งหมด 16 รูปแบบ (จาก 50 รูปแบบที่ทีมผู้ออกแบบเลือกมา) ซึ่งรูปแบบเหล่านี้นำมาซึ่งการสร้างการระบายอากาศในแต่ละส่วนไปพร้อมกับการสร้างเอกลักษณ์ของช่องเปิด และรูปแบบของรูปด้านอาคาร ซึ่งมีความแตกต่างกันทั้ง 4 ด้านของอาคาร

อย่างไรก็ตามในการออกแบบ ผู้ออกแบบได้พัฒนาถึงรูปแบบของการก่อสร้างด้วยเพื่อให้ทันกับกรอบระยะเวลาของการก่อสร้าง ภายใน 2 ปี จึงใช้การออกแบบด้วยระบบประสานทางพิกัด (Modular Coordination) และแทนที่จะต้องเรียงก่ออิฐทีละก้อน เปลี่ยนมาพัฒนารูปแบบการก่อสร้างแบบกึ่ง Pre cast แบบเดียวกับหลักการก่อสร้าง Curtain Wall ประกับส่วนอิฐเอาไว้เป็นชุดๆ ภายใต้ระบบกริตเสา 6 เมตร แนวอิฐทั้งหมดจะลงตัวที่ 60 เซนติเมตร โดยโครงสร้างของอาคารจริงคือคอนกรีตเสริมเหล็กที่ยึดเข้ากับคานเหล็ก และใช้เหล็กฉาก 3 นิ้วยึดแนวอิฐด้วยตัวประสานที่เพิ่มความแข็งแรงด้วยปูนมอร์ตาร์ชนิดพิเศษ ความพิเศษของการผสมผสานรูปแบบการก่อสร้างนี้ส่งผลให้โครงการสามารถเรียงอิฐ 1.7 ล้านก้อนได้ทันเวลา เป็นระเบียบได้มาตรฐาน ตอบสนองความต้องการของทีมผู้ออกแบบในการแสดงให้เห็นถึงสัจจะของวัสดุไม่ว่าจะเป็นอิฐ เหล็ก หรือคอนกรีตเสริมเหล็ก

ช่องเปิดวงกลมขนาดใหญ่ส่วนพื้นที่ด้านหน้าของชั้น 5
Photo: Wideopen Studio

การให้ความสำคัญต่อการสร้างการรับรู้ระหว่างพื้นที่ กับเวลา เป็นสิ่งที่ผู้ใช้อาคารสามารถสัมผัสได้ผ่านการเข้าใช้งานภายในพื้นที่อาคาร ด้วยการออกแบบที่เน้นการระบายอากาศด้วยวิธีธรรมชาติ ตามแนวทางของสถาปัตยกรรมเขตร้อน ตัวอาคารจึงเน้นสร้างให้เกิดการเชื่อมโยงระหว่างพื้นที่ต่อพื้นที่ โดยเฉพาะส่วนบันไดขนาดใหญ่สีดำที่กำหนดให้เป็นพื้นที่เชื่อมต่อระหว่างชั้น ด้วยลูกนอนที่กว้างของสะพานที่ทอดยาวชิดติดกับผนังอิฐ ซึ่งผ่านการเว้นร่องตามรูปแบบที่ได้กล่าวไก ส่งผลให้พื้นที่บันไดเป็นหนึ่งในพื้นที่เชื่อมต่อที่สร้างการรับรู้ของเวลา ที่เปลี่ยนแปลงตามช่วงระยะเวลา เราจะพบความโดดเด่นที่สำคัญของสภาวะนี้ในอีกส่วนที่เป็นช่องเปิดรูปทรงกลมขนาดใหญ่ของพื้นที่ด้านหน้าชั้น 5 จุดเดียวกับที่มองมาจากภายนอกจะเห็นเป็นวงกลมด้านบนของตัวอาคาร พื้นที่ส่วนนี้กลายเป็นเอกลักษณ์ที่สำคัญของการสร้างการรับรู้ให้กับพื้นที่ระหว่างช่วงเวลาที่ทีมผู้ออกแบบตั้งใจให้แสงแดดจากภายนอกล้วงเข้ามาสัมผัสกับพื้นที่ภายใน

“เมื่อคุณได้เริ่มสนทนากับวัสดุก่อสร้างของคุณ คุณถามอิฐว่าคุณต้องการอะไร อิฐบอกกับคุณว่า “ฉันชอบซุ้มโค้ง”

หลุยส์ ไอ คาห์น สถาปนิกอเมริกัน เคยกล่าวบทสนทนานี้กับลูกศิษย์ของตน เพื่อเน้นย้ำว่าแม้แต่วัสดุก่อสร้างก็มีความต้องการของตน และอย่าได้ละเลยถึงความรู้สึกที่วัสดุมีต่อสถาปัตยกรรมเอง

ในเชิงปรัชญา มนุษย์ต้องการความมั่นคงปลอดภัยสูง เมื่อมนุษย์ได้สร้างสิ่งก่อสร้างของเขา ความประทับใจแรกที่มนุษย์ต้องการคือความปลอดภัย มนุษย์เข้าไปอยู่ในถ้ำเพื่อความปลอดภัย ดังนั้นแม้ว่าจะเป็นอาคารกึ่งสาธารณะแต่สิ่งที่จำเป็นต้องคำนึงถึงคือการสร้างประสิทธิภาพของการปกป้องไปพร้อมกับการออกแบบท่วงทำนองของการเชื้อเชิญสภาพแวดล้อมภายนอกเข้ามา อันเป็นคุณสมบัติที่สถาปัตยกรรมพึงมี ซึ่งทีมผู้ออกแบบได้แสดงให้เห็นถึงความสำคัญของการสร้างสภาวะกึ่งไร้กาลเวลาฉายสะท้อนผ่านวัสดุเชิงสัจจะนิยมอย่างอิฐ ปรากฏบนสถาปัตยกรรมกลางย่านราชดำริ

eastarchitects.com

ช่องเปิดในส่วนดาดฟ้าอาคารเผยให้เห็นมุมมองทัศนียภาพของเมืองที่อยู่ภายนอก
Photo: Wideopen Studio
ภาพ isometric รูปแบบการเรียงอิฐและช่องเปิดในแต่ละส่วนของผนังอาคาร
Photo: Wideopen Studio

Recently, the American University Alumni Association under the Royal Patronage finally completed the construction of its new home. Sited on Ratchadamri Road, the new AUAA Building reveals its distinctive architectural attributes and intriguing details of materials and geometric form.

The semi-public building stands in its full glory in Bangkok’s most upscale district, surrounded by expensive condominium projects, high-rise office buildings, and large-scale public parks. These qualities and factors become both the homework and challenge for the design team of EAST Architects. The design development needs to tackle a handful of limitations to deliver the architectural design that fulfills AUAA’s requirements, including the program that accommodates different activities of the language school and its 69 years of continual operations. The new building is a chronicle of memories and connections between AUAA and everyone.

The project’s development, design, and construction take over a decade to complete. The design team proposed several ideas for the architectural design throughout those ten years, from reinforced concrete to glass, before the board decided on using bricks as the principal material. Bricks hold significance in both the aspect of design and cultural implications as rudimentary material in traditional Thai architecture and contemporary architecture worldwide. It is one of those materials that interconnect the western and eastern worlds. With this project, bricks are presented as a universal design language, meticulously uttered to express AUAA’s cultural legacy, including the connections and sentiments the association has formed with people over the years.

ผนังอาคารภายในมีรายละเอียดของรูปแบบการเรียงอิฐ และช่องเปิดที่หลากหลาย
Photo: Wideopen Studio

“We handle the master plan, the architectural design, and interior decoration. It was a complex and highly challenging task to balance the building’s semi-public program and the requirements while still preserving a sense of privacy. Bricks were chosen because they enabled us to locate the openings and enclosures in different parts of the program, such as the interior courtyard.”

Assistant Professor Pirast Pacharaswate and Assistant Professor Sayanee Virochrut, the two architects leading the design team of EAST Architects, share their views on facilitating the balance between private and public- the project’s key concept and starting point of the design.

Another essential characteristic of the building is the spatial sequence. Essentially, it involves facilitating how the building is accessed. The idea gets translated into a large-scale arcade that leads visitors from the Ratchadamri Road entrance into the building. The arcade’s design was developed to function as an architectural element that brings both distinctiveness and visual appeal to the building. Next to the arcade is the stairway leading to the large foyer. In this area, passive ventilation is devised using natural ventilation techniques to bring thermal comfort to different parts of the program. With the project being a semi-public building, maintenance is one of the issues the design prioritizes. The design employs natural ventilation as the critical element to avoid the excessive use of air conditioning systems.

The program includes the Smart Parking space occupying two underground floors, the rooftop area, the language school, an office space, the space reserved for the AUA alumni, rental spaces, and the 220-seat auditorium.

ผังพื้นชั้นต่างๆ
Photo: Wideopen Studio

“Bricks are chosen, in parts, because they match the project’s limited budget and construction period. We developed this project and the entire construction process as a research project,” explained the design team about the lessons they learned along the entirety of the development.

With both architects being professors at the Faculty of Architecture, Chulalongkorn University, the project became a learning opportunity to experiment with architectural structures and materials. The design team selects 16 different brick patterns (from 50 options) for exterior and interior compositions. The varied patterns help facilitate natural ventilation in each section, bringing unique characteristics to the building’s four different-looking elevations with diverse patterns and configurations of the openings.

The design team developed a method to fit in the two-year time frame scheduled for the construction period. Instead of brick by brick construction, the design utilizes a modular coordination system. The semi-precast technique (similar to constructing a curtain wall) calculates the material into 60-centimeter modules to fit the grid-based layout system with a 6-meter span between the columns.

บรรยากาศภายในอาคาร
Photo: Wideopen Studio

The principal structure of the building was constructed using reinforced concrete and steel beams. 3″ angle steel bars hold the brick modules with the help of a particular type of mortar concrete for extra strength. The integrated method is intriguing, for they manage to successfully construct the building from 1.7 million bricks in time and at such a high level of organization and standard. The effort fulfills the design team’s intention to showcase the materials’ true natures, whether bricks, steel, or reinforced concrete.

Users can experience the curated perception of time and space when interacting with the architectural and interior program. The design’s emphasis on Tropical Architecture’s natural ventilation pays extra attention to the facilitated connection between spaces, particularly the large stairway linking each floor together. The placement of the stairs’ extra-wide landings with no risers next to the brick wall causes the composition to become one of the transitioning spaces, introducing users to the dynamic perception of time throughout the day.

A similar experience can be found at the front-facing wall on the fifth floor, where a massive circular-shaped opening is present as a part of the building’s exterior mass and interior program. This particular portion of the space becomes one of the building’s physical characteristics, allowing users to experience the space, especially when the outside natural light makes its way into the interior space.

พื้นที่โถงชั้นล่าง
Photo: Wideopen Studio

“You say to brick, “What do you want, brick?” Brick says to you, “I like an arch.” 

Louis I. Kahn said during a conversation with his students.

The statement emphasizes that even a construction material has its own needs, and architects should not neglect the material’s inherent sentiments for architecture it is a part of. On a philosophical level, humans instinctively demand a sense of safety and security. When humans build their own spaces, the first impression they look for is safety. Humans lived in caves for the safety they provided. Even with its functionality as a semi-public building, AUAA’s architecture’s priority is delivering efficient protection while welcoming the presence of an outside environment.

Such qualities are what architecture should pursue and attain. What the design team of EAST Architects has demonstrated is the significance of the state where the absence of time is materialized through this primary yet wonderous material – a known realist in the world of architecture. Delivered is a mesmerizing work of architecture sited in one of Bangkok’s most commercially valuable neighborhoods. 

eastarchitects.com

Pin It on Pinterest

Shares
Share This